Open/Close Menu Χώρος Ψυχοθεραπείας, Συμβουλευτικής και Προσωπικής Ανάπτυξης

 Έχει ονομαστεί quarter-life crisis, κατά τον πιο γνωστό όρο midlife crisis, αλλά ενώ έχει πλέον επίσημο όρο, δεν υπάρχει ακόμα αρκετή έρευνα για τα χαρακτηριστικά της, ούτε «ειδικοί» επί του θέματος να μας βοηθήσουν να βγούμε από αυτή. Στα ελληνικά θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε κρίση της όψιμης νεαρής ηλικίας, μιας και αφορά τις ηλικίες 25-35 και όχι τα πρώτα χρόνια μετά την ενηλικίωση.

Τι χαρακτηριστικά έχει αυτή η κρίση; Ανασφάλειες, αμφισβήτηση της προσωπικής και επαγγελματικής ταυτότητας, έλλειψη ικανοποίησης και νοήματος στη ζωή, απογοητεύσεις, αίσθηση μοναξιάς και ανεκπλήρωτου, συχνά κατάθλιψη. Στατιστικά θεωρείται ότι πλήττονται περισσότερο όσοι είναι πιο κοντά στα 30 και οι πιο μορφωμένοι σε μεγαλύτερο ποσοστό από τους λιγότερο μορφωμένους. Η συνήθης διάρκεια της κρίσης είναι γύρω στα 2 χρόνια. Ερευνητές από το πανεπιστήμιο Birkbeck του Λονδίνου κατέληξαν ότι η συντριπτική πλειονότητα των νέων που συμμετείχαν στην έρευνα ένιωθαν μεγάλη πίεση να έχουν επιτύχει τόσο στην προσωπική τους ζωή όσο και στην επαγγελματική, καθώς και να έχουν λύσει το βιοποριστικό τους πρόβλημα μέχρι την ηλικία των 30. Δύο στους πέντε δεν είναι ικανοποιημένοι με τα χρήματα που βγάζουν και το 32% θεωρούν επιτακτική ανάγκη να παντρευτούν και να κάνουν παιδιά πριν πατήσουν τα 30. Σχέδια μετανάστευσης κάνει μόλις το 6% και το 21% θέλει να κάνει στροφή στην καριέρα του.


 


 

 

Για σκεφτείτε πόσο διαφορετικά θα ήταν τα νούμερα στην Ελλάδα του σήμερα. Η κρίση αυτή παίρνει θυελλώδεις διαστάσεις στη χώρα μας, τόσο λόγω της οικονομικής κρίσης όσο και λόγω και της πολιτισμικής μας ιδιαιτερότητας. Οι σημερινοί τριαντάρηδες είναι πτυχιούχοι σε μεγάλο ποσοστό, πολλοί από τους οποίους έχουν υπερβολικά πολλά προσόντα για την υπάρχουσα αγορά, απασχολούνται σε δουλειές που δεν ανταποκρίνονται στα αρχικά τους σχέδια ενώ παράλληλα πληθαίνουν και οι άνεργοι, παίρνουν μισθούς που δεν επαρκούν για να φύγουν από το σπίτι των γονιών τους και να ανεξαρτητοποιηθούν, ενώ η ηλικία απόφασης για δημιουργία οικογένειας μετατοπίζεται συνεχώς προς τα πάνω. Μάλιστα, ο συνδυασμός ενός ανθρώπου που είναι ιδεαλιστής και επιδιώκει παράλληλα μια συμβατική πορεία στη ζωή του (γάμος, παιδιά αλλά και επιτυχημένη καριέρα) είναι εκείνος που έχει μεγαλύτερο κίνδυνο να πληγεί από την εν λόγω κρίση. Η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές παίρνουν ανησυχητικές διαστάσεις σε αυτές τις ηλικίες, όπως επίσης και οι κρίσεις πανικού, σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο και ασταθές τοπίο. Υπάρχει μια τεράστια ασυμφωνία ανάμεσα σε αυτό για το οποίο μας μεγάλωσαν και μας προετοίμασαν οι γονείς μας και αυτό που αντιμετωπίζουμε στην καθημερινότητά μας σήμερα, λένε πολλοί από αυτούς που επισκέπτονται τα γραφεία μας αυτό τον καιρό. Μια τεράστια ασυμφωνία ανάμεσα σε αυτά που έχουμε εκπαιδευτεί να κάνουμε, σε αυτά που ονειρευτήκαμε, σε αυτά που σπουδάσαμε και αφιερώσαμε χρόνια από τη ζωή μας, σε αυτά που πρεσβεύουμε σαν άνθρωποι, στις επιθυμίες μας και την πραγματικότητα. Η ζωή αρχίζει και κυλάει στον αυτόματο πιλότο και ο εαυτός μας παραγκωνίζεται. Μέχρι που…

Πού καταλήγει η παραπάνω έρευνα; Υπάρχει και η θετική πλευρά της κρίσης των 30, λένε οι Άγγλοι ερευνητές. Η θετική πλευρά βρίσκεται στη λύση της κρίσης, που υπόσχεται μια πιο ικανοποιητική ζωή, με βάση τις συνεντεύξεις 50 περίπου ατόμων που πέρασαν από αυτή την κρίση.

Οι φάσεις που αναφέρουν είναι οι ακόλουθες:

Φάση 1η: Αίσθηση εγκλωβισμού στη ζωή που έχω χτίσει μέχρι τώρα, στη δουλειά ή τη σχέση που έχω. Νιώθω σαν να μην έχω επιλογή.

Φάση 2η: Αίσθηση ότι η αλλαγή είναι εφικτή. Ξεκινάει εσωτερικά, από μια αποδέσμευση πρώτα συναισθηματική από τα πράγματα που με κρατάνε δέσμιο/α.

Φάση 3η: Αρχίζει η εξερεύνηση νέων δυνατοτήτων, πιο κοντά στα ενδιαφέροντά μου και στο πώς ορίζω τον εαυτό μου. Αυτή η φάση μπορεί να περιλαμβάνει παραίτηση από τη δουλειά μου ή χωρισμό από τη σχέση μου.

Φάση 4η: Χτίζω τη ζωή μου από την αρχή, όπως νιώθω ότι μου ταιριάζει.

Φάση 5η: Αρχίζω να δεσμεύομαι στις νέες μου υποχρεώσεις, που είναι πιο κοντά στα ενδιαφέροντά μου και αυτό που μου ταιριάζει.

[Σημείωση: Αυτές οι φάσεις δε μπορούμε παρά να παρατηρήσουμε ότι μοιάζουν εκπληκτικά με τη διαδικασία της ψυχοθεραπείας. Αρχικά η αίσθηση αδιεξόδου που μας φέρνει ως την πόρτα του θεραπευτή, η αρχική ενστάλαξη ελπίδας, ότι η αλλαγή είναι εφικτή, το ταξίδι από την επίγνωση στη δράση, μέχρι τον τελικό στόχο που είναι η αλλαγή στην ποιότητα ζωής.]



Ας έρθουμε και πάλι στην ελληνική πραγματικότητα. Οι φάσεις της κρίσης της όψιμης νεαρής ηλικίας παρουσιάζονται σαν ένα ανεμπόδιστο ταξίδι από το αδιέξοδο προς το φως. Η πορεία αυτή όμως δεν είναι τόσο απλή. Και τα εμπόδια για την επίτευξη του στόχου έχουν να κάνουν πολύ τόσο με τα ατομικά χαρακτηριστικά όσο και με το πολιτισμικό και οικογενειακό πλαίσιο. Ειδικά όσον αφορά στη χώρα μας, τα αδιέξοδα ενισχύονται από ένα γενικό σεβασμό στις «νόρμες», με αποτέλεσμα:

  •       Μακροχρόνιες μονογαμικές σχέσεις. Είναι πιο αποδεκτές από τις περιστασιακές και καθαρά σεξουαλικές σχέσεις και όσοι τις επιτυγχάνουν νωρίς στη ζωή τους θεωρούνται από τους άλλους πιο ώριμοι και κατασταλαγμένοι. Ενώ σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να είναι συνειδητή και ευτυχής επιλογή, κάποιες φορές μπορεί να μας εγκλωβίσει. Σε αυτή την περίπτωση παίρνουν χώρο τα συναισθήματα καταπίεσης, η πικρία για την έλλειψη περισσότερων εμπειριών και ο πρώιμος περιορισμός της σεξουαλικής ζωής.
  •       Μονολιθική καριέρα. Καλούμαστε από μικρή ηλικία να επιλέξουμε αυτό με το οποίο θα ασχοληθούμε για το υπόλοιπο της ζωής μας. Οι σπουδές στην Ελλάδα αφορούν σε μια απευθείας εξειδίκευση σε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο, σε αντίθεση με πολλές χώρες του εξωτερικού, όπου υπάρχει ευελιξία στην αλλαγή βασικού κορμού μαθημάτων. Δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια λάθους και μετά από χρόνια κόπου σε μια συγκεκριμένη ειδίκευση δύσκολα κάποιος θα αποφασίσει να αλλάξει ακαδημαϊκή ή επαγγελματική πορεία. Η προσδοκία που υπάρχει είναι μία γραμμική πορεία, από τις σπουδές στο πτυχίο και από το πτυχίο στη συγκεκριμένη αγορά εργασίας. Ενώ κανείς δε μας λέει ρητά ότι δε μπορούμε να λοξοδρομήσουμε, συχνά θα συναντήσουμε την απορία ή και την αποδοκιμασία των γύρω μας αν π.χ. παρατήσουμε μια δουλειά στο αντικείμενό μας ή αν αποφασίσουμε να μην πάρουμε το πτυχίο από τη σχολή φοίτησής μας. Τα πράγματα είναι διαφορετικά βέβαια όταν, όπως συμβαίνει κατά κόρον στην Ελλάδα, εργαζόμαστε σε αντικείμενο άσχετο με αυτό για το οποίο έχουμε εξειδικευτεί. Το να παρατάς μια δουλειά παρόλα αυτά, είναι σε κάθε περίπτωση επαναστατική συμπεριφορά για τα ελληνικά δεδομένα και συχνά έχουμε να αντιμετωπίσουμε κύματα συμβουλών και αντιδράσεων, κυρίως από την οικογένεια και τους συντρόφους μας, που κάνουν ακόμα πιο δύσκολη την απόφασή μας.
  •       Πίεση για γάμο μέχρι τα 30. Σύμφωνα με την έρευνα, υπάρχει στο 32% των νέων στην Αγγλία. Φανταστείτε πόσο μεγαλύτερο μπορεί να είναι το ποσοστό στη χώρα μας (αν και δεν έχει γίνει αντίστοιχη έρευνα στην Ελλάδα, το συμπέρασμα με κάθε επιφύλαξη προκύπτει απολύτως εμπειρικά). Υπάρχει έντονη κοινωνική πίεση και ακόμα κι αν είναι όλο και περισσότεροι αυτοί που παντρεύονται αργότερα, η κοινωνική νόρμα της κανονικότητας του γάμου πριν τα 30 δεν έχει αλλάξει.

 

Ακόμα και στις περιπτώσεις που ένας νέος άνθρωπος θα επιλέξει κάτι διαφορετικό από τη νόρμα, π.χ. να μην παντρευτεί ή να παρατήσει τις σπουδές του προς αναζήτηση του εαυτού του, στο ψυχικό του φόντο υπάρχει πάντα λόγω του βομβαρδισμού μας από περιβαλλοντικά ερεθίσματα, η αίσθηση της αντικανονικότητας και της πίεσης για συμμόρφωση.

Αν συνδυάσουμε τα παραπάνω ενδεικτικά εμπόδια κοινωνικής προέλευσης στη λύση του αδιεξόδου, με τα ατομικά χαρακτηριστικά της συμμόρφωσης προς τους κανόνες, του να είμαστε «καλοί» και αποδεκτοί από τους άλλους, της αποφυγής της σύγκρουσης και της διαφωνίας, της έντονης ανάγκης του ανήκειν, της τάσης προς την ενοχή και τη ντροπή, τότε έχουμε ένα υπέροχο κοκτέιλ για ένα προσωπικό αδιέξοδο που δύσκολα θα περάσει στη φάση 2 που προαναφέρθηκε με βάση την έρευνα. Προϋπόθεση για να ξεκινήσει η διαδικασία της αλλαγής είναι η ύπαρξη υγιών κομματιών στην προσωπικότητα που θα υπερνικήσουν τα παραπάνω ατομικά χαρακτηριστικά, όπως και η παρουσία κατάλληλων συνθηκών ευνοϊκών προς την αλλαγή (π.χ. επαγγελματικές ευκαιρίες, στήριξη από τους σημαντικούς άλλους). Δυστυχώς, πολύ συχνά οι άνθρωποι δεν έχουν τη στήριξη που χρειάζονται (είτε εσωτερική, από τον εαυτό τους, είτε εξωτερική, από το περιβάλλον τους) για να τολμήσουν να περάσουν στη 2η ή την 3η φάση και παγιδεύονται στην απατηλή αίσθηση ότι αυτή είναι η μόνη ζωή που μπορούν να έχουν και ότι τίποτα δε μπορεί να αλλάξει.

Είναι λοιπόν πολύπλευρα τα αίτια του μπλοκαρίσματος από την αίσθηση του αδιεξόδου στην επίγνωση των πιθανοτήτων και από την επίγνωση στη δράση (όπως λέμε και στη θεωρία για τον κύκλο της εμπειρίας στην προσέγγιση Gestalt) και κάθε εμπόδιο που βάζουμε στο δρόμο μας έχει λόγο ύπαρξης. Αντί να κρίνουμε λοιπόν τους νέους ανθρώπους που μένουν αμετακίνητοι στο προσωπικό τους αδιέξοδο, όπως συχνά βλέπουμε στην ελληνική πραγματικότητα, είναι σημαντικό να δίνουμε χώρο στους φόβους και τις δυσκολίες τους, να τους ονομάζουμε και να τους ξορκίζουμε. Χρειάζεται πρώτα να καθαρίσουμε από ό,τι αρνητικό τον ψυχικό μας χώρο, ώστε να αφήσουμε αρκετό χώρο για τα όνειρά μας και τη δημιουργική μας διάθεση να αναδυθούν ξανά.

Όταν συνειδητοποιήσω ότι η ζωή μου ανήκει σε μένα και αυτή η επίγνωση γίνει πιο ισχυρή από τα εμπόδιά μου, δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την αλλαγή. Καλό ταξίδι σε όσους νιώθουν ότι αυτό το άρθρο τους αφορά άμεσα!



Γεωργία Μιχαλαριά

Ψυχολόγος, MSc – Ψυχοθεραπεύτρια

© 2011 - 2017 Athens Therapy | Powered by Bytelogic